MXIK (IKPU) kodi internet doʻkon katalogida: tovar kartochkasidan chekkacha

MXIK kodi tovar yoki xizmatga biriktiriladigan 17 xonali identifikatsiya raqamidir. Ruscha hujjatlarda xuddi shu raqam IKPU deb ataladi. MXIK Soliq qoʻmitasining milliy katalogida, tasnif.soliq.uz saytida yuritiladi va chekning har bir qatorida hamda elektron hisob-fakturada koʻrsatiladi.

Internet doʻkon uchun bu katalogdagi yana bitta maydon. Toʻlov oʻtganda sayt uni pozitsiya bilan birga pulni qabul qiladigan tashkilotga uzatadi, chek esa shu maʼlumotdan yigʻiladi. Qaysi MXIK toʻgʻri ekanini siz buxgalteringiz bilan hal qilasiz. Saytning ishi boshqa: qiymatni toʻgʻri joyda saqlash, uzatishdan oldin tekshirish va katalogda oʻzgarganini vaqtida sezish. Pastda aynan shu qism, pozitsiyalar yuzlab boʻlganda nima buzilishi bilan birga.

MXIK kodi va IKPU: bitta raqam, ikkita nom

Soliq qoʻmitasi bir xil yangilikni ikki tilda chiqargan. Oʻzbekcha versiyaning sarlavhasi «Mahsulotlar va xizmatlarning identifikatsiya kodlari (MXIK)», ruscha versiyada esa oʻsha joyda IKPU turadi. Raqami ikkala tilda 20819, sanasi 2024-yil 6-sentabr.

Yaʼni IKPU kodi bilan MXIK kodi bir narsa: IKPU — ruscha qisqartma, MXIK esa oʻzbekcha. Internetda teskarisini yozgan maqolalar ham bor. Panelda maydonni qanday atasangiz ham, ichida bitta 17 xonali qiymat turadi. Payme hujjatida, masalan, u IKPU deb yozilgan va code maydonida ketadi.

17 raqamning ichida nima yozilgan

Tuzilma Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 28-apreldagi 263-son qarori bilan tasdiqlangan milliy katalog nizomida berilgan. Qaror 29.04.2025 dan kuchda, matn 29.09.2026 holatiga tekshirildi.

Birinchi 11 xona tovarning turini beradi: guruh (3), sinf (2), pozitsiya (3) va subpozitsiya (3). Sxemada «dastlabki 2–5-raqamlar TIF TN kodi» degan izoh bor, yaʼni tasnif tashqi savdo tasniflagichiga tayanadi. Oxirgi 6 xona brend (3) va atribut (3). Shtrix-kodi bor tovarda ular aynan shu ishlab chiqaruvchining aynan shu mahsulotini ajratadi. Shtrix-kodi yoʻq tovarda bu olti xonaga «000000» yoziladi va MXIK asos kod boʻlib qoladi.

Bu boʻlinish jarimani tushunish uchun kerak. Soliq kodeksining 223-moddasi beshinchi qismiga koʻra, nomenklaturaga mos kelmaydigan identifikatsiya kodini hisob-faktura yoki chekda aks ettirish oʻsha hujjatdagi tovar qiymatining bir foizi miqdorida jarimaga sabab boʻladi. Norma OʻRQ-741 qonuni bilan kiritilgan va 2022-yil 1-iyuldan amalda.

Nizomning 47-bandi «mos kelmaydigan» soʻzini aniqlashtiradi: asos qismga, yaʼni birinchi 11 xonaga mos kelmaslik, identifikatsiya qilingan mahsulotlar bundan mustasno. Birinchi oʻn bir xonadagi xato toʻgʻridan-toʻgʻri jarimaga tushadi. Brend va atributli tovarlarga esa nizom istisno qoʻygan, shuning uchun «11 xona toʻgʻri boʻlsa yetadi» deb hisoblash xavfli. Bir foiz kam koʻrinadi. Faqat u xato bilan oʻtgan har bir sotuvdan olinadi.

MXIK tovarga emas, variantga bogʻlanadi

Koʻp doʻkon panelida bu maydon bitta va u tovar kartochkasida turadi. Futbolka uch rangda va toʻrt oʻlchamda sotilsa, oʻn ikki variantning hammasi bitta qiymatni oladi. Nizom esa brend va atribut xonalarini shtrix-kodi bor tovarlar uchun yaratadi (14-band), variantlarning shtrix-kodi esa odatda har xil.

Har bir variantga alohida MXIK kodi kerakmi, buni katalogning oʻzida koʻrasiz. Saytda esa maydon variant darajasida turadi, tovar darajasidagi qiymat standart boʻlib meros qoladi. Farq boʻlmasa, u bir marta yoziladi. Farq chiqqan kuni variantning oʻz qiymati ustun keladi.

Xizmatlar ham milliy katalog obyekti (5-band): yigʻish, oʻrnatish yoki sovgʻaga oʻrash pullik boʻlib chekka tushsa, ularga ham MXIK kodi kerak. Yetkazib berish qanday tushishini oʻz toʻlov provayderingiz bilan aniqlang. Payme hujjatida yetkazib berish alohida obyekt, unda nom va narx bor, kod maydoni yoʻq.

Chek nomi ham alohida. Katalog davlat tilida yuritiladi, chekda esa katalogdagi nomning maʼnosini buzmagan qisqartmasi ishlatilishi mumkin (6-band). «Yangi kolleksiya! Paxta futbolka, 3 rang» degan sotuv sarlavhasi chekka yaramaydi.

Katalog hali panelga koʻchmagan boʻlsa, maydonlarni oldindan kelishib olish arzonroq. Doʻkonni noldan quradigan boʻlsak, MXIK, chek nomi, oʻlchov birligi va qadoq variant kartochkasida birinchi kundan turadi.

Oʻlchov birligi va qadoq: dona, kilogramm, quti

Kod yonida doim oʻlchov birligi yuradi. Operator har bir tovarga qatʼiy yoki tavsiya etilgan birlik biriktiradi (17-band). Birlik bitta boʻlsa, u qatʼiy. Bir nechta boʻlsa, katalogda birinchi turgani tavsiya etilgani boʻladi. Shtrix-kodli tovarning qatʼiy birligi uning nomi va qadoq tarkibi boʻlib, bir donaga tenglashtiriladi. Qadoqdan chiqarib ham sotiladigan tovarga qoʻshimcha birlik beriladi.

Quti choy dona bilan sotiladi. Oʻsha choy tarozida sotilsa, boshqa birlik bilan ketadi, va birlikni saqlamagan sayt chek qatorini yigʻolmaydi.

Qadoqlar tasnif.soliq.uz saytidagi shaxsiy kabinetda elektron raqamli imzo bilan yaratiladi (22-band): isteʼmol, tashqi va transport qadogʻi. GTIN tizimida roʻyxatdan oʻtgan tovarga faqat tashqi va transport qadogʻi ochiladi (26-band). Integratsiyada qadoq alohida maydonga tushadi: Payme hujjatida package_code majburiy, izohida esa u topilgan IKPU tafsilotlarida turishi yozilgan. Toʻlov xizmati bilan almashinuvning oʻzi alohida mavzu.

Oʻsha hujjatdagi misolda yana bitta tuzoq bor. Namunaviy javobda "vat_percent": 15 turibdi, Soliq kodeksining 258-moddasi esa QQS stavkasini 2023-yil 1-yanvardan 12 foiz qilib belgilagan (29.09.2026 holatiga tekshirildi). Stavkani provayder oʻzi qoʻymaydi, u sizning javobingizdan olinadi. Misol shablon qilib koʻchirilsa, har bir chekka 15 yoziladi.

Toʻplam va sovgʻa qutisi oʻz raqamini oladi

Sovgʻa toʻplami yoki «kiyim va aksessuar» kabi takliflar uchun nizomda alohida bob bor (6-bob). Toʻplam kamida ikkita tovardan tuziladi, ularning har birida oʻz MXIK boʻladi. Uni soliq toʻlovchining oʻzi tasnif.soliq.uz saytida yaratadi, toʻplamga esa raqam avtomatik generatsiya qilinadi. Shtrix-kodi bor va majburiy markirovkalanadigan tovarlar bundan mustasno (39-band).

Saytda bu ikki yoʻlga olib keladi: toʻplam chekka bitta qator boʻlib ketadi yoki ichidagi tovarlar alohida qatorlar boʻlib ketadi. Qaysi biri sizga toʻgʻri, buxgalter bilan hal qiling. Ikkalasi ishlashi uchun tarkib tavsif matnida emas, maʼlumot sifatida saqlanishi kerak. Chegirma ham qatorga bogʻlanadi: Payme hujjatida discount pozitsiya ichida, tiyinda va tovar soni hisobga olingan holda beriladi.

Katalog oʻzgaradi: 30 kun va ikki yil

Katalog bir marta toʻldirilib unutiladigan narsa emas. Operator, yaʼni Soliq qoʻmitasi huzuridagi «Yangi texnologiyalar» ilmiy-axborot markazi, yozuvlarga oʻzgartirish kiritadi: matnda xato topilganda, guruh tuzilmasi yoki TIF TN bilan moslashtirishda, soliq toʻlovchilar xato haqida xabar qoldirganda (43-band). MXIK nofaol holatga ham oʻtadi: dublikat topilsa, batafsil hisob kerak emas deb topilsa yoki 2 yil davomida ishlatilmasa (42-band).

Muddatni 45-band beradi: oʻchirish va oʻzgartirish oʻttiz kun oʻtgach kuchga kiradi. Yangi yozuv yaratish, nomni tahrirlash va birlik biriktirish bundan mustasno. Xabar shaxsiy kabinetga keladi. Avvalgi davrda amalda boʻlgan qiymat bilan rasmiylashtirilgan hujjatlarga oʻzgarish taʼsir qilmaydi (44-band).

Qoʻlda yuritiladigan kichik doʻkonga bu muddat yetadi, agar kabinetni kimdir muntazam ochsa. Ming pozitsiyali katalogda solishtirish ishonchliroq. Milliy katalogni Excel shaklida yuklab olish mumkin (29-band): saytdagi tovar MXIK kodlari shu fayl bilan jadval boʻyicha solishtiriladi, topilmagani esa panelda belgilanadi.

Kodlar 1C yoki ombor tizimida yuritilsa, sayt ularni oʻsha yerdan oladi, qoʻlda ikkinchi nusxa ochilmaydi. Uzilish jim oʻtmasligi uchun har bir soʻrov yozib boriladigan bunday almashinuvni tizimlarni bogʻlash ishi sifatida quramiz.

Kerakli MXIK katalogda boʻlmasa

Katalogda qidiruv matn, MXIK, shtrix-kod, brend, TIF TN pozitsiyasi boʻyicha va savollarga javob berib ishlaydi (29-band). Tovar topilmasa, shaxsiy kabinetdan ERI bilan soʻrovnoma yuboriladi: nom, brend, tavsif, TIF TN, shtrix-kod, birlik va qadoq, fotosurat va soliq imtiyozi bor-yoʻqligi bilan (32–33-bandlar). Operator uni 3 ish kuni ichida koʻrib chiqadi va yangi yozuv yaratadi yoki asosini koʻrsatib rad etadi (34–35-bandlar).

Ishga tushirish rejasiga bu toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir qiladi. MXIK kodi hali yoʻq tovar saytda koʻrinishi mumkin, lekin toʻlovga oʻtmasligi kerak. Aks holda chek qatori boʻsh ketadi.

Ming pozitsiyali katalogda nima birinchi buziladi

Muammolarning aksariyati raqamning oʻzida emas, uni koʻchirishda chiqadi. Uchta joy boshqalardan oldin sinadi.

1. Excel ustuni. Excel sonni 15 xona aniqlikda saqlaydi va 15-xonadan keyingi raqamlarni nolga aylantiradi. Ustun son sifatida ochilsa, 17 xonali qiymatning oxirgi ikki raqami nolga aylanadi, boshidagi nollar esa tushib qoladi. Ustun matn formatida boʻladi, sayt ham qiymatni matn sifatida qabul qiladi.
2. Boʻsh maydonni toʻldirish. Topilmagan pozitsiyaga «oʻxshash» tovarning raqamini qoʻyib ketish oson. Birinchi 11 xona mos kelmasa, bu toʻgʻridan-toʻgʻri 223-moddaga tushadi.
3. Tekshiruvsiz saqlash. Panel 16 xonali, boʻsh joyli yoki harfli qiymatni jim qabul qilsa, xato faqat chek bosqichida chiqadi. Uzunlik va tarkib kiritilgan paytda tekshiriladi.

Oʻz katalogingizdan boshlang. Hamma pozitsiyalarni MXIK ustuni bilan yuklab oling va boʻsh, 17 xonadan qisqa va takrorlanayotgan qiymatlarni sanang — bu son ish hajmini har qanday taxmindan aniqroq koʻrsatadi. Faylni bizga yuboring: qaysi maydonlar variantga tushishi, qaysilarini katalogdan qayta tekshirish kerakligi va sayt ularni chekka qanday uzatishini aytamiz.